ομιλία στηνν εορτή του Αγίου Πνεύματος

Μνήμη Α’ Οικουμενικής Συνόδου

Λίγες μόλις δεκαετίες μετά το γεγονός της Ενανθρωπήσεως  του  Χριστού  εμφανίσθηκαν  οι πρώτες παραχαράξεις της πίστεως και αργότερα οι μεγάλες χριστολογικές αιρέσεις στην Εκκλησία Του, σχετικά  με  το  πρόσωπο  και  την υποστατική  ένωση των δύο εν Χριστώ φύσεων. Ποιος είναι Αυτός; Ποια είναι  η  σχέση  Του  με τον Θεό; Πως  κατανοείται  η σχέση  και  η ένωση  δηλαδή  ακτίστου  και  κτιστού  από τον ενανθρωπήσαντα Υιό και Λόγο του Θεού; Πως μπορεί να είναι συγχρόνως «Υιός του ανθρώπου»; Με ποιο  τρόπο  γεννήθηκε  από γυναίκα; Πως είναι δυνατόν η μητέρα Του, η Παρθένος Μαρία να αποκαλείται  «Θεοτόκος»;  Τα  ερωτήματα που  ετίθεντο αφορούσαν  όχι  μόνο  τη  θεότητα του  Θεού  Λόγου, αλλά  και  την  Ενανθρώπησή Του.

Οι  προβληματισμοί αυτοί προξένησαν μακραίωνες δογματικές συζητήσεις. Η Εκκλησία, προκειμένου να προφυλάξει τα πιστά μέλη της και να απαντήσει  στις αποκλίνουσες  απόψεις,  διατύπωσε αυθεντικά την πίστη της στις Οικουμενικές Συνόδους, οι οποίες διατύπωσαν  την  πίστη  της  και  καθόρισαν  τα  δόγματά της.  Οι  δογματικές  αποφάσεις  των  Συνόδων,  γνωστές ως «Όροι», δηλαδή όρια - οριοθετήσεις, εμπεριέχουν σωτήριες αλήθειες. Συνεπώς, τα δόγματα της  Εκκλησίας  δεν  είναι  τίποτε  άλλο  παρά σωτηριολογικές προτάσεις ζωής, αφού καταγράφουν την κοινή πίστη και  την καθολική συνείδηση και διαχρονική  εμπειρία του  εκκλησιαστικού  σώματος.

Οι  αμφισβητήσεις για το πρόσωπο του Χριστού εμφανίσθηκαν πολύ  νωρίς, κατ’ αρχήν  με  την  αίρεση του  Δοκητισμού  και  του  Μοναρχιανισμού. Αλλά  και κατά την περίοδο των μεγάλων Τριαδολογικών αιρέσεων  τέθηκε  εκ  νέου το Χριστολογικό  ζήτημα, γιατί  τόσο  οι  Αρειανοί  όσο  και  οι  Ευνομιανοί  είχαν δική τους «Χριστολογία», στην οποία, ασφαλώς, απάντησαν  οι  Πατέρες  της  Εκκλησίας.  Την  εποχή αυτή το ενδιαφέρον στρεφόταν πρωτίστως στο Τριαδολογικό δόγμα, που αφορούσε τη θεότητα του Χριστού  και  την  σχέση  Του  με  τον  Θεό  Πατέρα  Του. Με αυτά τα Χριστολογικά θέματα της πίστεως, που αφορούσαν  το  μυστήριο  της  Ενανθρωπήσεως  του Θεού - Λόγου, ασχολήθηκε η Α’ Οικουμενική Σύνοδος, που  συνήλθε  στην  πόλη  Νίκαια  της  Βιθυνίας  το  325 μ.Χ.

Η  Α’ Οικουμενική Σύνοδος συγκλήθηκε από  τον αυτοκράτορα Μέγα Κωνσταντίνο εναντίον του αιρεσιάρχου Αρείου, από τις 20 Μαΐου προκαταρκτικά και από 14 Ιουνίου επίσημα με την παρουσία του Μεγάλου  Κωνσταντίνου  μέχρι τις 25 Αυγούστου του 325 μ.Χ. Η Σύνοδος αποτελέσθηκε, κατά μεν την επικρατούσα παράδοση από 318 θεοφόρους Πατέρες, κατ’ άλλες δε ιστορικές μαρτυρίες από τριακόσιους περίπου. Κύριος  δε σκοπός  αυτής  ήταν  η  καταδίκη  του Αρειανισμού  και  η θετική  διατύπωση  της  Ορθοδόξου δογματικής  διδασκαλίας  περί  του  δευτέρου  Προσώπου της  Αγίας  Τριάδος, διότι  τη  θεότητα Αυτού είχε αρνηθεί από  το 318 μ.Χ.  ο  Πρεσβύτερος  της  Εκκλησίας της  Αλεξανδρείας,  Άρειος.

Ο  Πατέρας, ο Υιός  και  το  Άγιο Πνεύμα είναι  μεν  τρία Πρόσωπα ενυπόστατα, αλλά δια το συμφυές, το συναΐδιον, το ομόθρονον, το ομοούσιον και το απαράλλακτο  της ουσίας Τους αποτελούν Μία Θεότητα, Μονάδα Τρίφωτο, τη  Μοναρχία της Τριάδος και  όχι τρεις θεούς, δηλαδή  «τρεις  ανομοίους τε και εκφύλους  ουσίας»,  όπως  ο Άρειος αφρόνως αποτόλμησε  να  κηρύξει,  «ύλην πυρός τοῦυ αιωνίου ἑεαυτώ θησαυρίζων». Η Μία και Ενιαία Θεότητα διακρίνεται σε τρία Πρόσωπα (υποστάσεις ή χαρακτήρες) ως προς τον αριθμό. Εκείνο, το οποίο εξασφαλίζει την ενότητα της Θεότητας είναι το ομοούσιον, το  απαράλλακτον  της  μορφής,  η ταυτότητα της ουσίας  των  τριών  Θείων  Υποστάσεων, ενώ εκείνο που διακρίνει τα Πρόσωπα είναι οι ασύγχυτες  ιδιότητες  αυτών.

Το  πρώτο  λοιπόν  και κύριο  έργο  της  Συνόδου ήταν αφ’ ενός η καταδίκη των αιρετικών πλανών και κακοδοξιών  του  Αρείου  και των οπαδών του, αφ’ ετέρου η διακήρυξη της πίστεως ή  του  «Συμβόλου της Νικαίας», το οποίο αποτελεί τον πρώτο σημαντικό σταθμό  στην εργώδη προσπάθεια της θεολογικής πατερικής  σκέψεως.

Το «Σύμβολον της Νικαίας» ή  το «Πιστεύω», όπως απαγγέλουμε  στο  ναό  στη  Θεία  Λειτουργία  ή σε άλλες Ακολουθίες, έχει  τρεις  χαρακτηριστικές  φράσεις προς  καταπολέμηση  της  διδασκαλίας  του  Αρείου:  «Εκ της ουσίας του Πατρός», «Γεννηθέντα, ου ποιηθέντα», «Ομοούσιον τω Πατρί». Στο τέλος του «Συμβόλου» της  Νικαίας  τέθηκαν  αναθεματισμοί, δια των οποίων αναθεματίζονται οι σπουδαιότερες αιρετικές  εκφράσεις  του  Αρείου.

Ποιος προήδρευσε της Συνόδου; Αναφέρονται τρία ονόματα: ο Αλεξανδρείας Αλέξανδρος, ο Αντιοχείας Ευστάθιος και  ο  Κορδούης Όσιος. Αλλά  ο  ιστορικός Ευσέβιος κάνει λόγο περί προέδρων δύο ταγμάτων, δεξιού και αριστερού. Από την πληροφορία αυτή εξάγεται ότι δεν υπήρχε ένας πρόεδρος, δεν υπήρχε κοινός πρόεδρος. Κοινός πρόεδρος ήταν ο αυτοκράτορας.

Έτσι  η  μεν  Σύνοδος  καταδίκασε  τον  Άρειο,  ο  δε Μέγας Κωνσταντίνος εξόρισε τους αιρετικούς Άρειο, Σεκούνδο Πτολεμαΐδος  και  Θεωνά  Μαρμαρικής  στην Ιλλυρία, αργότερα δε εξορίσθηκαν στη Γαλλία και ο Νικομηδείας Ευσέβιος  και  ο Νικαίας  Θέογνις,  επειδή αρνήθηκαν  να  αναγνωρίσουν  την  καταδίκη του Αρείου  και  δέχονταν  τους  Αρειανούς.

Στη συνέχεια η Σύνοδος διευθέτησε και άλλα τρία εκκλησιαστικά σχίσματα, το Νοβατιανό, το Σαμοσατιανό  και  το  Μελιτιανό,  ομοίως  δε  τερμάτισε και  τις έριδες πριν του εορτασμού του Πάσχα, αφού όρισε αυτό  να  εορτάζεται τη  πρώτη  Κυριακή  μετά  την πρώτη  πανσέληνο  της  εαρινής  ισημερίας.

Στο  Μίλιον  της  Κωνσταντινουπόλεως,  κτίριο  ιστάμενο αντίκρυ της μεσημβρινής πύλης της Αγίας Σοφίας, σώζονται μέχρι το  766  ή  767  μ.Χ.  οι  εικόνες των Αγίων  Οικουμενικών  έξι  Συνόδων, τις  οποίες  τότε εξαφάνισε ο αυτοκράτορας Κωνσταντίνος ο Κοπρώνυμος,  αφού  ζωγράφισε αντί  αυτών ηνίοχους και ιπποδρομικά θέματα. Αλλά την εικόνα της ΣΤ’ Οικουμενικής  Συνόδου  εξαφάνισε  ο  Φιλιππικός,  ίσως το  712 μ.Χ.,  ζωγραφίζοντας  αντί  αυτής  τον  εαυτό  του και  τον κακόδοξο Πατριάρχη Ιωάννη ΣΤ’.
Η  Αρχαία  Εκκλησία  όρισε δύο  εορτάσιμες  ημέρες  για την προβολή της διδασκαλίας της Α’ Οικουμενικής Συνόδου, την 28^η Μαΐου και την Ζ’ Κυριακή από του Πάσχα. Η  Εκκλησία  ενέταξε την παρούσα  εορτή  στον κύκλο των εορτών του Πεντηκοσταρίου, και  μάλιστα μετά  την  Ανάληψη  του Κυρίου, όχι για άλλη αιτία, αλλά για την μαρτυρία αυτής υπέρ της Θεότητας του Χριστού, του  ομοουσίου  του  Υιού  με τον Πατέρα  και της πραγματικότητος της Σαρκώσεως Αυτού. Δια της Αναστάσεως και  της εις ουρανούς Αναλήψεώς Του, ο Κύριος αποκάλυψε σε όλους ότι δεν ήταν απλούς άνθρωπος,  αλλά  Θεάνθρωπος  και  ο  Ένας  της Τριάδος. Στη μαρτυρία αυτή  της Καινής Διαθήκης η Εκκλησία έρχεται να προσθέσει και την δική της εμπειρία, την  κοινή  συνείδηση  του  πληρώματος  αυτής, όπως εκφράστηκε αυτή  στην Α’ Οικουμενική Σύνοδο  από  τους  Αγίους  και  Θεοφόρους  Πατέρες.

Απολυτίκιον. Ήχος πλ. δ’.         
Υπερδεδοξασμένος  εί  Χριστέ  ο  Θεός  ημών, ο φωστήρας  επί  γης,  τους  Πατέρας  ημών  θεμελιώσας, και  δι’ αυτών, προς  την  αληθινήν  πίστιν  πάντας  ημάς οδηγήσας,  Πολυεύσπλαγχνε  δόξα σοι.

Κοντάκιον. Ήχος πλ. δ’. 
Των Αποστόλων το κήρυγμα, και των Πατέρων τα δόγματα, τη Εκκλησία μίαν την πίστιν εσφράγισαν· ή και  χιτώνα  φορούσα  της  αληθείας, τον  υφαντόν  της άνω  θεολογίας,  ορθοτομεί  και  δοξάζει, της  ευσεβείας το  μέγα  μυστήριον.

Μεγαλυνάριον.
Ως Υιόν και Λόγον τε του Θεού, Σύνοδος η Πρώτη, ομοούσιον τω Πατρί, ορθώς  σε κηρύττει, τον  δι’ ημάς παθόντα,  και  λύει  του  Αρείου,  Σώτερ  το  φρύαγμα.

Έτερον Μεγαλυνάριον.  
Σύνοδος η Πρώτη εν τη λαμπρά, πόλει Νικαέων, ομοούσιον  τω  Πατρί, σε Χριστέ  κηρύττει,  και  λύει  του Αρείου,  την  ψυχοφθόρον  πλάνην,  ενθέοις  δόγμασι.

Ο Άγιος Ευτύχιος ο Ιερομάρτυρας Επίσκοπος Μελιτηνής

Είναι  άγνωστο  από  που  καταγόταν  και  πότε άθλησε  ο  Άγιος  Ιερομάρτυς Ευτύχιος.  Αναδείχθηκε  σε  Επίσκοπο Μελιτηνής,  όμως  λόγω  της  Χριστιανικής δράσεώς  του  συνελήφθη,  αρνήθηκε  δε  να θυσιάσει  στα  είδωλα,  και  μετά  από  πολλά βασανιστήρια  ρίχθηκε  στο  νερό,  όπου  βρήκε μαρτυρικό  θάνατο.

Απολυτίκιον. Ήχος δ’. Ο υψωθείς εν τω Σταυρώ. 
Ως ευτυχήσας αρετών ταις ιδέαις, της των Μαρτύρων ευκληρίας μετέσχες, Ιερομάρτυς ένδοξε  παμμάκαρ  Ευτυχές·  συ  γαρ τω Θεώ ημών, καθαρώς υπουργήσας, αίμασιν  εφοίνιξας, την αγίαν στολήν σου· μεθ’ ής Χριστώ και νυν ιερουργών,  αεί  δυσώπει,  υπέρ  των  ψυχών  ημών.

Κοντάκιον. Ήχος β’. Τοις αιμάτων σου.       
Της Εκκλησίας στερρώς προϊστάμενος, υπέρ αυτής την ψυχήν Πάτερ τέθεικας· ήν νυν απαρέγκλιτον φύλαττε, της ευσεβείας τοις δόγμασιν  Όσιε·  αυτής  γαρ  Ευτυχές  εδραίωμα.

Μεγαλυνάριον.
Κήρυξ ευτυχίας της αληθούς, τοις εν αγνωσία, χρημάτισας ιερουργέ, της του μαρτυρίου, πλουτοποιού ευκλείας, ω Ευτυχές επέβης, αγωνισάμενος.

Του Αγίου Πνεύματος

«....Και   εις το πνεύμα το  άγιον,  το  κύριον  και   ζωοποιόν,  το  εκ του πατρός  εκπορευόμενον, το  συν  πατρί και  υιώ συμπροσκυνούμενον  και συνδοξαζόμενον,  το  λαλήσαν  δια  των  προφητών....»

Την Δευτέρα μετά την Πεντηκοστή, η Εκκλησία μας εορτάζει το  Άγιο Πνεύμα.  Το  Άγιο  Πνεύμα  είναι  το  τρίτο  πρόσωπο  της  Αγίας  Τριάδος, το  οποίο  εκπορεύεται  εκ  του   Πατρός.  Είναι  ομοούσιο με  τα  πρόσωπα του  Πατρός και  του  Υιού και κατά το Σύμβολο της Πίστεως  «συνπροσκυνείται  και  συνδοξάζεται»  με  τον  Πατέρα  και  με  τον Υιό,  ίσο  κατά  τη  λατρεία  και  την  τιμή.

Τα  χαρίσματα  του  Αγίου  Πνεύματος

Μεγάλα  είναι  και  ξεπερνούν την ανθρώπινη  λογική  τα  χαρίσματα  που μας  δώρισε σήμερα ο  φιλάνθρωπος  Θεός.  Γι’ αυτό   άς  χαρούμε  όλοι  μαζί  και σκιρτώντας  από  αγαλλίαση άς ανυμνήσουμε τον Κύριό μας. Γιατί  η  σημερινή  ημέρα  είναι  για  μας  εορτή   και  πανηγύρι. Όπως δηλαδή  διαδέχονται η  μια την άλλη οι  εποχές και  οι  κινήσεις  του  ήλιου, έτσι  ακριβώς  και  στην  Εκκλησία  η  μία  εορτή   διαδέχεται την  άλλη  και με   τον τρόπο αυτό  από   την μια πηγαίνουμε  στην άλλη. Πριν  από  λίγο καιρό  εορτάσαμε  τον  σταυρό, το  πάθος και  την Ανάσταση, και  ύστερα από  αυτά  την Ανάληψη του  Κυρίου μας Ιησού  Χριστού  στους  ουρανούς. Σήμερα φθάσαμε στην κορυφή   των αγαθών, σ’ αυτήν την κορωνίδα των εορτών, βρισκόμαστε πια στην πραγματοποίηση των επαγγελιών του Κυρίου.  «Γιατί  αν  φύγω», λέει, «θα  σας  στείλω  άλλον  Παράκλητο,  και δεν θα  σας αφήσω ορφανούς». (Ιωάν. ιστ’, 6). Βλέπετε το πατρικό Του ενδιαφέρον;  Βλέπετε την ανέκφραστη φιλανθρωπία Του; Πριν λίγες ημέρες  ανελήφθη  στον  ουρανό,  κάθισε  στον  βασιλικό  θρόνο,  στα  δεξιά του  Πατρός,  και  σήμερα μας  στέλνει  ως δώρο τα χαρίσματα του  Αγίου Πνεύματος και  με αυτόν  τον τρόπο μας  χορηγεί  άπειρα  ουράνια  αγαθά. Γιατί,  πες  μου, ποιο  από τα αγαθά που  συμβάλλουν  στη  σωτηρία μας δεν  μας  δόθηκε  από  το  Άγιο  Πνεύμα;

Με  την χάρη Του απαλλασσόμαστε από  τη δουλεία του διαβόλου, καλούμαστε στην ελευθερία του Χριστού, οδηγούμαστε στην ουράνια υιοθεσία,  αναγεννιόμαστε  από  την αρχή  και  ξεφορτωνόμαστε  το  βαρὺ και  δυσβάστακτο φορτίο των αμαρτιών μας. Με την χάρη του Αγίου Πνεύματος βλέπουμε να υπάρχουν τόσοι ιερείς και έχουμε τάγματα διδασκάλων της Εκκλησίας. Από την πηγή αυτή πήγασαν πλούτη προφητειών και χαρίσματα ιάσεων και όλα τα άλλα που συνήθως στολίζουν  την  Εκκλησία  του  Θεού  από  το  Άγιο  Πνεύμα  προέρχονται. Και  φωνάζει  ο  Παύλος  και  λέει:  «Για  όλα  αυτά  τα  χαρίσματα  ενεργεί το ένα και  μοναδικό  Πνεύμα, που τα μοιράζει όπως θέλει στον καθένα χωριστά» (Α’  Κορ. ιβ’, 11).

«Όπως θέλει», λέει, όχι όπως έχει διαταχθεί. «Μοιράζει», και δεν μοιράζεται. Έχει εξουσία, και  δεν  εξουσιάζεται. Γιατί  ο  Παύλος  λέει  πως έχει  και  το  Άγιο  Πνεύμα  την  ίδια εξουσία, που  έχει  και  ο  Πατήρ.  Και όπως  είπε  για  τον Πατέρα  «ο  Θεός  είναι  εκείνος  που  ενεργεί  παντού και  πάντα»  (Α’ Κορ. ιβ’, 6),  έτσι  λέει  και  για  το  Άγιο Πνεύμα  «για  όλα αυτά τα  χαρίσματα  ενεργεί  το  ένα  και  μοναδικό  Πνεύμα,  που  τα  μοιράζει όπως  θέλει  στον  καθένα χωριστά». Είδες  τέλεια  εξουσία  που  έχει;  Γιατί όσα  πρόσωπα  έχουν  την  ίδια  φύση  και  ουσία  είναι  φανερό  ότι  έχουν και  την ίδια  εξουσία, και όσα έχουν την ίδια αξία, σ’ αυτά μία είναι η δύναμη  και  η  εξουσία.

Χάρη  στη  δύναμη του  Αγίου Πνεύματος απαλλαχτήκαμε από  τις αμαρτίες,  με  αυτήν  ξεπλύναμε  την ψυχή μας από   κάθε ρύπο. Με  τη δωρεά  του  Αγίου Πνεύματος, ενώ  ήμασταν  άνθρωποι, γίναμε άγγελοι, όσοι  βέβαια  θελήσαμε  να  μας  βοηθήσει  η  χάρη  Του,  χωρίς  να  αλλάξει η  φύση μας,  αλλά  και  αυτό  είναι  το  πιο  αξιοθαύμαστο,  διατηρήσαμε την ανθρώπινη  φύση  μας  και  με  αυτή  επιδείξαμε αγγελική συμπεριφορά. Τόσο μεγάλη είναι λοιπόν  η  δύναμη  του  Αγίου  Πνεύματος! Και  όπως  η  πραγματική φωτιά  όταν  δεχτεί  τον μαλακό πηλό τον καθιστά  σκληρό  κεραμίδι,  έτσι  ακριβώς και  η φωτιά  του Αγίου Πνεύματος, όταν δεχτεί  μία  ψυχή  συνετή, ακόμη και  άν τη  βρει  πιο μαλακή  και  απ’ τον πηλό, την  κάνει  πιο   γερή  και  απ’ τὸ σίδερο.  Και κάνει ξαφνικά  πιο καθαρό  απ’ τον ήλιο εκείνον που έως τώρα ήταν μολυσμένος  απ’ την ακαθαρσία των  αμαρτιών.[...]

«Με τη δύναμη του  ονόματος του Κυρίου Ιησού Χριστού», λέει, «και  με  τη χάρη  του  Πνεύματος  του  Θεού  μας».  Είδες,  αγαπητέ,  τη  δύναμη του Αγίου Πνεύματος; Είδες ότι το  Άγιο Πνεύμα, εξαφάνισε όλες αυτές τις κακίες, και  ότι εκείνους που  ήταν προηγουμένως υποδουλωμένοι στις  αμαρτίες  τους,  τους  ανέβασε  ξαφνικά  σε  τόσο  υψηλές  τιμές;

Άγιος  Ιωάννης  ο  Χρυσόστομος               

Απολυτίκιον. Ήχος πλ. δ’.         
Ευλογητός  εί  Χριστέ ο  Θεός  ημών,  ο  πανσόφους, τους  αλιείς  αναδείξας, καταπέμψας  αυτοίς  το  Πνεύμα  το  Άγιον,  και  δι’ αυτών,  την  οικουμένην σαγηνεύσας,  Φιλάνθρωπε  δόξα  σοι.

Κοντάκιον. Ήχος πλ. δ’.             
Ότε  καταβάς  τας  γλώσσας  συνέχεε,  διεμέριζεν  έθνη  ο  Ύψιστος·  ότε του  πυρός τας γλώσσας διένειμεν, εις ενότητα πάντας εκάλεσε· και συμφώνως  δοξάζομεν  το  Πανάγιον  Πνεύμα.

Μεγαλυνάριον.
Εν πυρίναις γλώσσαις  τοις Μαθηταίς, εν τω υπερῴω, ως υπέσχου  εκ του Πατρός, έπεμψας  Σωτήρ  μου, το  συμφυές σου Πνεύμα, και  τούτους  της σης  δόξης,  ρήτορας  έδειξας.

Ο Άγιος Νικήτας ο Ομολογητής Αρχιεπίσκοπος Χαλκηδόνας

Ο  Άγιος  Νικήτας,  ο  Ομολογητής,  είναι άγνωστος  στους  Συναξαριστές  και  τα Μηναία. Το  όνομά  του  αναφέρεται  στους  Λαυριωτικούς Κώδικες  με  Ακολουθία  αυτού,  από  την  οποία εξάγεται  ότι  ο  Άγιος  ήταν  Επίσκοπος Χαλκηδόνος, μεταξύ  των ετών  726  και  775  μ.Χ., και  έζησε  κατά  τους  χρόνους  της  εικονομαχίας  και  αναδείχθηκε  Ομολογητής  για  τους  υπέρ  των  ιερών  εικόνων  αγώνες  του. Ενδέχεται  μάλιστα  να  παραιτήθηκε  από  τον επισκοπικό  θρόνο  της  Χαλκηδόνος  και  να αποσύρθηκε  σε  κάποια  μονή  της  Παλαιστίνης, για  να  επιδοθεί  αποκλειστικά  σε ασκητικούς αγώνες.      
Ο  Άγιος  Νικήτας  κοιμήθηκε  με  ειρήνη.

ομιλία στην Κυριακή της Πεντηκοστής

https://www.youtube.com/watch?v=TvIKXwSyTd8

Ο Άγιος Ελλάδιος ο Ιερομάρτυρας

Είναι  άγνωστο  από  που  καταγόταν  και  πότε άθλησε  ο  Άγιος  Ιερομάρτυς  Ελλάδιος.  Αφού διέπερεψε  στην  αρετή  και  την  ευσέβεια,  με την  χάρη  του  Θεού  κατέστη  Επίσκοπος. Για την υπέρ  του  Χριστού  δράση  του  συνελήφθη, και, αφού  αρνήθηκε  να  θυσιάσει  στα  είδωλα, υποβλήθηκε  σε  σειρά  σκληρών  βασανιστηρίων. Ρίχθηκε στην πυρά, αλλά  με την Θεία  Δύναμη  εξήλθε  αβλαβής.  Με  τα θαυμάσια  αυτά  γεγονότα  έγινε  πρόξενος,  ώστε  πολλοί  των παρισταμένων  ειδωλολατρών να  προσέλθουν  στην αληθινή  πίστη του Χριστού. Τέλος, αφού  εδάρη  σκληρά  με  ράβδους  και  γροθιές, παρέδωσε  το  πνεύμα  και περιεβλήθηκε  τον  αμαράντινο  στέφανο  του μαρτυρίου.

Απολυτίκιο. Ήχος πλ. α’. Τον συνάναρχον Λόγον.          
Φερωνύμως εδέξω ως θείον έλαιον, ιερουργίας την χάριν, τη επινεύσει Χριστού, και ιέρευσας σοφώς  Πάτερ Ελλάδιε, και  Μαρτύρων  κοινωνός, δι’ αγώνων ιερών, γενόμενος Ιεράρχα, καθικετεύεις απαύστως, ελεηθήναι τας ψυχάς ημών.

Κοντάκιο. Ήχος  πλ. δ’. Τη  υπερμάχω.

Ώσπερ  ελαία  ανεβλάστησας  κατάκαρπος

Αθλητικήν  ιερουργέ  νέμων  χρηστότητα

Τοις  το  έλεος  του  Λόγου  προσδεχομένοις.

Αλλ’ ως Μάρτυς  και  φωστήρ λαμπρός της πίστεως

Καθοδήγησον ημάς προς γνώσιν ένθεον       
Τους  βοώντάς  σοι,  χαίροις  Πάτερ  Ελλάδιε.

Μεγαλυνάριο.
Έλεος Ελλάδιε θεϊκόν, ταις σαις ευπροσδέκτοις, μεσιτείαις προς τον Θεόν, βλύσον Ιεράρχα, τοις πίστει ευφημούσι, των σων αγωνισμάτων, την θείαν άθλησιν.

Κυριακή της Πεντηκοστής

Όταν συμπληρωνόταν η πεντηκοστή ημέρα μετά την ανάσταση, της οποίας  έφθασε  τώρα  η   μνήμη,  ενώ όλοι οι μαθητές ήσαν συγκεντρωμένοι μαζί και ευρίσκονταν ομόψυχοι στο υπερώο (οίκος) εκείνου του ιερού, αλλά και στο προσωπικό του υπερώο, στο νου του, συναγμένος  ο  καθένας  τους  (διότι  ήσαν  σε  ησυχία  και  αφιερωμένοι στη  δέηση  και  στους  ύμνους  προς  το  Θεό), ξαφνικά, λέγει ο ευαγγελιστής Λουκάς, «ακούσθηκε ήχος από τον ουρανό, σαν από ορμὴ βιαίου  ανέμου και γέμισε τον οίκο  όπου  κάθονταν» (Πράξ.  β’, 1 – 11). Είναι βίαιος  γιατί  νικά  τα  πάντα  και  ξεπερνά  τα  τείχη  του  πονηρού,  γκρεμίζει κάθε οχύρωμα του εχθρού, ταπεινώνει τους υπερήφανους, ανυψώνει  τους  ταπεινούς  στη  καρδιά  και  διασπά  τους  συνδέσμους  των αμαρτημάτων.

Γέμισε δε ο οίκος εκείνος στον οποίο κάθονταν, καθιστώντας τον, κολυμβήθρα  πνευματική  και  εκπληρώνοντας  την επαγγελία του Σωτήρα,  που  τους  έλεγε,  πριν αναληφθεί: «Ο  μεν Ιωάννης βάπτισε με νερό, εσείς δὲ, θα βαπτιστείτε με Άγιο Πνεύμα, όχι έπειτα από πολλές μέρες».

Αλλά  και  το  όνομα  που  έδωσε  σ’ αυτούς  το έδειξε  να  αληθεύει.  Διότι δια  του  ήχου  αυτού  από  τους  ουρανούς  οι  Απόστολοι έγιναν πραγματικά  υιοί   βροντής.

«Και  φάνηκαν σ' αυτούς γλώσσες διαμεριζόμενες  ωσάν πυρός και  στον καθένα  τους  κάθισε  από  μία  και  γέμισαν  όλοι  άγιο  Πνεύμα  και  μιλούσαν άλλες  γλώσσες,  όπως  τους  έδιδε  το  Πνεύμα  να  μιλούν».  Αλλά  για  ποιο λόγο  φάνηκε  το  Πνεύμα  σε  σχήμα  γλωσσών;

Αφ’ ενός για να επιδείξει τη συμφυΐα του, τη σχέση του με το Λόγο του Θεού, γιατί  τίποτε δεν είναι  συγγενέστερο  από  τη  γλώσσα  προς  το  λόγο. Συγχρόνως  δε και  για  τη χάρη της  διδασκαλίας, γιατί  ο  κατά  Χριστόν διδάσκαλος  χρειάζεται  χαριτωμένη  γλώσσα.

Γιατί  δε,  φανερώθηκε  το  άγιο  Πνεύμα  με  πύρινες  γλώσσες;

Όχι  μόνο  για το  ομοούσιο του  Πνεύματος προς το  Πατέρα  και  τον Υιό (γιατί πυρ είναι ο Θεός μας), αλλά και για τη διπλή  ενέργεια του κηρύγματος  των  Αποστόλων.  Γιατί  μπορεί  συγχρόνως  να  ευεργετεί  και να τιμωρεί. Όπως  το πυρ έχει διπλή  ιδιότητα και να φωτίζει και  να φλογίζει,  έτσι  και  ο λόγος της διδασκαλίας, αυτούς που υπακούουν φωτίζει  και  αυτούς  που  απειθούν  παραδίδει  τελικά  σε  πυρ  και  κόλαση. Είπε  δε  γλώσσες,  όχι  πυρός,  αλλά  σαν  πυρός,  για  να  μη  νομίσει  κανείς ότι το πυρ εκείνο είναι αισθητό  και υλικό, αλλά  να  αντιληφθούμε την επιφάνεια  του  Πνεύματος  σαν  με   παράδειγμα.

Για  ποιο  λόγο  δε  οι  γλώσσες  φάνηκαν  να  διαμερίζονται  σ’ αυτούς;

Γιατί  μόνο  στο  Χριστό  που  ήλθε  και  αυτός  από πάνω δεν δίδεται με μέτρο το Πνεύμα από το Πατέρα. Εκείνος και κατά σάρκα ακόμη είχε ολόκληρη  τη  θεία  δύναμη  και  την ενέργεια, ενώ σε κανέναν  άλλο  δεν έγινε  χωρητή  όλη  η χάρη του Πνεύματος, αλλά ατομικά ο καθένας αποκτά  άλλος το ένα και άλλος το άλλο από  τα  χαρίσματα, για να μη νομίσει  κανείς ότι η  από το Πνεύμα διδόμενη στους αγίους χάρη είναι φύση.

Το  δε  «κάθισε»  δεν  υποδηλώνει  μόνο  το  δεσποτικό  αξίωμα,  αλλά  και το  ενιαίο του θείου Πνεύματος. Κάθισε πάνω στον καθένα τους και πληρώθηκαν  όλοι  άγιο Πνεύμα, γιατί και όταν μερίζεται κατά τις διάφορες δυνάμεις και ενέργειές του, δια της καθεμιάς ενέργειας παρευρίσκεται και ενεργεί ολόκληρο το άγιο Πνεύμα, αμερίστως μεριζόμενο  και  ολοκληρωτικά  μετεχόμενο,  κατά  την  εικόνα  της  ηλιακής ακτίνας.

Λαλούσαν  δε  άλλες  γλώσσες,  δηλαδή  διαλέκτους,  διότι  έγιναν  όργανα του  θείου Πνεύματος, ενεργούντα  και  κινούμενα  κατά  τη  θέληση  και  δύναμη  εκείνου.

Αυτά προαναγγέλθηκαν και μέσω των προφητών του, όπως δια του Ιεζεκιήλ: «θα σας δώσω καρδιά νέα και  Πνεύμα  νέο  θα  βάλω μέσα σας, το Πνεύμα  μου» (Ιεζ. λστ’, 26). Δια  του  Ιωήλ:  «και  κατά τις έσχατες ημέρες θα εκχύσω από  το  Πνεύμα  μου επάνω σε  κάθε  σάρκα» (Ιωήλ  β, 28). Δια του  Μωϋσή:  «ποιος θα καταστήσει προφήτες σ’όλο το λαὸ του Κυρίου, όταν δώσει  ο  Κύριος  σ’ αυτούς  το  Πνεύμά  του;».

Ο  ίδιος  δε ο  Κύριος έλεγε:  «όποιος  πιστεύει  σε  μένα, θα ρεύσουν ποτάμια ζωντανού ύδατος από την κοιλιά του» το οποίο ερμηνεύοντας ο ευαγγελιστής: «τούτο το έλεγε περί του Πνεύματος που επρόκειτο να λαμβάνουν οι πιστεύοντες σε Αυτόν» (Ιω. ιζ’, 39). Έλεγε επίσης στους μαθητές του: «εάν  με αγαπάτε, θα τηρήσετε τις εντολές μου, και  εγώ θα ζητήσω  από  τον  Πατέρα  να  σας στείλει άλλο  Παράκλητο, για να μείνει μαζί σας αιωνίως, το Πνεύμα της αληθείας»  και  «ο  δε  Παράκλητος,  το  άγιο Πνεύμα,  που  θα  στείλει  ο  Πατέρας  στο  όνομά  μου, εκείνος  θα  σας  διδάξει τα  πάντα»  και  «θα  σας  οδηγήσει  σε  όλη  την  αλήθεια» (Ιω. ιδ’, 15 – ιδ’, 26 – ιε’, 26 – ιζ’, 39).

Τώρα λοιπόν εκπληρώθηκε η επαγγελία και κατήλθε το άγιο Πνεύμα, σταλμένο και δοσμένο από το Πατέρα  και  τον Υιό  και  αφού  περιέλαμψε τους  αγίους  μαθητές  και  τους  άναψε  θείως  ως  πραγματικές  λαμπάδες και  τους  ανέδειξε  σε  φωστήρες  υπερκοσμίους  και  παγκοσμίους.  Όπως δε,  άν  κανείς  ανάψει  από  τη φωσφόρο  λαμπάδα  άλλη  και  από  εκείνη άλλη  και  ούτω  καθεξής,  κρατώντας το με  τη  διαδοχή,  έχει  πάντοτε  το φως  μόνιμα, έτσι  δια  της  χειροτονίας  των  Αποστόλων  επί   τους διαδόχους των διαδίδεται η χάρη του θείου Πνεύματος δια όλων των γενεών και φωτίζει όλους τους υπακούοντας στους ποιμένες και διδασκάλους.
Το  άγιο  Πνεύμα που  δεν  αποστέλλεται  μόνο, αλλά  και  αποστέλλει  τον από  τον  Πατέρα  Υιό  πάνω στη γη και  μας δίδαξε τα θαυμαστά και μεγάλα.  Διότι  το  άγιο  Πνεύμα  ήταν  πάντοτε  και  συνυπήρχε  με  τον Υιό  στον  Πατέρα,  συνδημιουργώντας  στον  καιρό τους τα δημιουργηθέντα  και  συνανακαινίζοντας  τα  φθαρέντα  και συγκρατώντας  τα  διαμένοντα, πανταχού  παρόν και  τα  πάντα  πληρούν και  διέπων  και  εφορών.   Όχι  μόνο  παντού,  αλλά  και  πάνω  από  το παν, ούτε σε όλο τον αιώνα και το χρόνο μόνο, αλλά  και  πριν  από  κάθε αιώνα  και  χρόνο.

Απολυτίκιον. Ήχος πλ. δ’.         
Ευλογητός εί Χριστέ  ο  Θεός  ημών,  ο  πανσόφους,  τους  αλιείς  αναδείξας, καταπέμψας  αυτοίς  το  Πνεύμα  το  Άγιον,  και  δι’ αυτών,  την  οικουμένην σαγηνεύσας,  Φιλάνθρωπε  δόξα  σοι.

Κοντάκιον. Ήχος πλ. δ’. 
Ότε  καταβάς  τας γλώσσας  συνέχεε, διεμέριζεν έθνη ο Ύψιστος· ότε του πυρός τας γλώσσας διένειμεν, εις ενότητα πάντας  εκάλεσε·  και  συμφώνως δοξάζομεν  το  Πανάγιον  Πνεύμα.

Μεγαλυνάριον.
Εν  πυρίναις  γλώσσαις τοις  Μαθηταίς,  εν  τω  υπερῴω,  ως  υπέσχου  εκ  του Πατρός,  έπεμψας  Σωτήρ  μου,  το  συμφυές  σου  Πνεύμα,  και  τούτους  της  σης δόξης,  ρήτορας  έδειξας